• Ειρήνη Παντελή

Η πανδημία μέσα από τα μάτια ενός καλλιτέχνη







Η νέα αυτή πραγματικότητα έχει επηρεάσει τις ζωές μας σε όλους τους τομείς. Ο χώρος του πολιτισμού φαίνεται να είναι ένας από τους βαρύτερα πληττόμενους χώρους από αυτήν την κρίση. Όμως σύμφωνα με τον Γούιλιαμ Σαίξπυρ ο σκοπός της τέχνης είναι να δώσει σχήμα στη ζωή. Είχα την χαρά και την τιμή να επικοινωνήσω με νέους ανθρώπους, αξιόλογους και παθιασμένους καλλιτέχνες. Μοιράστηκαν μαζί μου τις σκέψεις τους και τις ανησυχίες τους για το μέλλον.


Μελίνα Χρονόπουλου, Χορεύτρια


Πως αντιδράς και αντιμετωπίζεις τη νέα δύσκολη κατάσταση που έχει επέλθει στον τομέα της τέχνης; Ποιες είναι οι σκέψεις σου;

Από την αρχή της καραντίνας μέχρι τώρα, οι σκέψεις και τα συναισθήματά μου έχουν μεγάλες διακυμάνσεις. Αρχικά, θεώρησα ότι πρέπει να πειθαρχήσουμε να είμαστε αλληλέγγυοι, για να προστατευτούμε. Έπειτα, αντιλαμβανόμενη την επίπτωση που θα έχει αυτό σε δικά μου project, όπως στη διοργάνωση event και τα μαθήματα μου σε σχολές χορού, ένιωσα έντονη ματαίωση για τις προσπάθειες μου, αλλά και άγχος για το πώς η μείωση του εισοδήματος μου θα επηρεάσει την καθημερινότητα μου. Μετά από ένα διάστημα, αποδέχτηκα την κατάσταση, σκέφτηκα ότι η καθεμία και ο καθένας, αντιμετωπίζουμε δυσκολίες ανεξάρτητα από τον τομέα στον οποίο βρισκόμαστε, οπότε προσπάθησα να είμαι ενεργή με τα εργαλεία που είχα διαθέσιμα, δηλαδή το διαδίκτυο. Ένα μήνα περίπου μετά την αρχή του lockdown, ξεκίνησα να τρέχω κάποια από τα μαθήματά μου διαδικτυακά, χωρίς αυτό βέβαια να μπορεί να αντικαταστήσει τη δια ζώσης διδασκαλία χορού. Ωστόσο, μπόρεσα να κρατήσω την επικοινωνία με τις μαθήτριες και τους μαθητές μου, πράγμα το οποίο με γέμισε θετική ενέργεια και δύναμη. Εξάλλου, τελικά, αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο χορεύω.

Ποιος είναι ο μεγαλύτερος σου φόβος;

Αυτό που με φοβίζει περισσότερο είναι ότι η επιστροφή στην καθημερινότητα όπως την ξέραμε πριν τον κορονοϊό, θα αργήσει πολύ να έρθει. Στην αρχή ένιωθα ότι ζούσα σε παράλληλο σύμπαν και ότι αυτό δεν συμβαίνει πραγματικά, αλλά πλέον έχω αρχίσει να αποδέχομαι ότι αυτή θα είναι η κανονικότητα μας για ένα σεβαστό διάστημα.

Πως σου φαίνεται η «νέα» πραγματικότητα με τα online sessions και lives σε όλους τους τομείς;

‌Προσαρμοστήκαμε αρκετά γρήγορα στα νέα δεδομένα και πολλές φορές αναρωτήθηκα τι θα κάναμε αν δεν υπήρχε το διαδίκτυο. Τα live sessions έδωσαν σε όλες και όλους μας την ευκαιρία να κρατήσουμε επαφή με αυτό που κάνουμε και να συνεχίσουμε να βιοποριζόμαστε σε ένα βαθμό. Σε κάθε περίπτωση, ακόμα κι αν το διαδίκτυο είναι ένα καλό υποκατάστατο, δε μπορεί επ' ουδενί αντικαταστήσει την ενέργεια και την επικοινωνία που δημιουργεί η μουσική με το χορό, σε μια αίθουσα, σε ένα club, στο δρόμο.


Συνάντησα από κοντά τρεις υπερταλαντούχους ανθρώπους από το Θέατρο Έκφραση που δραστηριοποιούνται στα Ιωάννινα, ανεβάζοντας εξαιρετικές και ιδιαίτερα προσεγμένες παραστάσεις. Ο Χρήστος Χρήστου σκηνοθέτης και ηθοποιός, ο Παύλος Παπαχρήστου και η Σέβη Ευθυμίου που είναι ηθοποιοί, με υποδέχθηκαν στο χώρο τους και κάναμε μία κουβέντα εφ' όλης της ύλης.




Πώς βιώσατε τις μέρες της καραντίνας; Ποια ήταν η σχέση με την τέχνη σας;

Παύλος: Οι μέρες της καραντίνας ήταν αρκετά δύσκολες για όλους. Στερηθήκαμε πράγματα που κάναμε παλιότερα και γνωρίσαμε κάποια άλλα που δεν είχαμε καταλάβει ότι μας αρέσουν και μας ενδιαφέρουν. Όσον αφορά την τέχνη του θεάτρου, που αυτή μας συνδέει, τον καθένα με διαφορετικό τρόπο, η σχέση που είχα ήταν μια σχέση απλού θεατή, με αφορμή παραστάσεις που ανέβαιναν διαδικτυακά από διάφορες ομάδες. Επίσης, είχα στη βιβλιοθήκη μου διάφορα θεατρικά έργα που είχα στη βιβλιοθήκη μου καιρό και δεν είχε γίνει ποτέ αφορμή να τα διαβάσω.

Σέβη: Για μένα, οι μέρες αυτές δεν πέρασαν τόσο βαρετά όσο περίμενα. Βρήκα χρόνο να ασχοληθώ και με άλλα πράγματα που πάντα βαριόμουν να κάνω και έλεγα ότι δεν είχα χρόνο. Τώρα βρήκα χρόνο και με το παραπάνω για να αφιερώσω σε αυτά. Όσον αφορά το θέατρο, διατήρησα κάποια επαφή μέσα από τις παραστάσεις που υπήρχαν στο διαδίκτυο.

Η νέα πραγματικότητα με τις online παραστάσεις κατά τη διάρκεια της καραντίνας πως σας φαινόταν;

Xρήστος: Πιστεύω ότι κυρίως στο χώρο του θεάτρου, το φαινόμενο αυτό δύσκολα μπορεί να σταθεί. Η λειτουργία του θεάτρου είναι διαφορετική για παράδειγμα από αυτή του κινηματογράφου. Το θέατρο θέλει τον ηθοποιό και τουλάχιστον έναν θεατή. Αυτή είναι η φύση της μεταδοτικότητας, πρέπει να βρίσκονται στον ίδιο χώρο. Σίγουρα ήταν πολύ ενδιαφέρον το ότι πολλά σπουδαία θέατρα από όλον τον κόσμο μοίρασαν απλόχερα τέτοιου είδους υλικό. Όπως έλεγε, όμως, ο Μπρεχτ "το θέατρο μπορεί να πεθάνει από το πολύ θέατρο". Ενώ, δηλαδή, ξεκίνησαν πολύ ωραία, με έναν χαμηλό δείκτη, ξαφνικά είχαμε υπερπληθώρα και είδαμε και παραστάσεις οι οποίες δεν ήταν έτοιμες να ανεβούν λόγω μη σωστής βιντεοσκόπησης ή επεξεργασίας του υλικού.

Παύλος: Για να είναι κατανοητή μία παράσταση από τον θεατή μέσω του διαδικτύου μπορεί να χρειαστεί και κάποιες αλλαγές ακόμα. Είτε σκηνοθετικές, είτε από την πλευρά της ερμηνείας των ηθοποιών. Αλλά πιστεύω πως έτσι θα γινόταν κάτι διαφορετικό, "κινηματογραφικοθεατρικό" ώστε να προβληθεί και καλύτερα.

Είναι βιώσιμο να γίνονται παραστάσεις με όλα τα μέτρα ασφαλείας και τους περιορισμούς;

Χρήστος: Επαφή έχουμε παντού. Στο σούπερ μάρκετ, στο αεροπλάνο... Είναι θέμα επιλεκτικότητας, "εδώ κολλάει, εκεί δεν κολλαέι". Όπως και άλλοι κλάδοι, αφού και οι τέχνες είναι συνυφασμένες με το κομμάτι της γενικότερης κοινωνίας και οικονομίας θα πρέπει σιγά σιγά να ξαναζωντανεύουν. Όπως πχ. τα θερινά σινεμά έτσι και τα θερινά θέατρα πρέπει να αρχίζουν να ανοίγουν και να γίνονται παραστάσεις τηρώντας τα απαραίτητα μέτρα. Υπάρχουν ορισμένα θέματα που οι ιθύνοντες και η κυβέρνηση οφείλουν να λύσουν. Απλώς, να επισημάνουμε ότι αυτή οι καθυστέρηση δεν βοηθά καθόλου τους εργαζομένους του πολιτισμού γιατί είναι και πολύ χρονικά δαπανηρό να ετοιμάσεις μια παραγωγή ή να τρέξεις κάποιο project και όσο καθηστερούμε πολλοί καλλιτέχνες οδηγούνται σε τέλμα.

"Support art workers" : Ένα κίνημα με τεράστια δυναμική και μεγάλη διάδοση. Αυτή η πρωτοβουλία πως σας φάνηκε; Υπάρχει νομίζετε στήριξη και από άλλους κλάδους; Πως ήταν η επόμενη μέρα μετά από αυτήν την πρωτοβουλία;

Σέβη: Όταν το δίκαιο το υπερασπίζονται πάρα πολλοί άνθρωποι, και αυτό γίνεται συλλογικά, όπως έχει αποδείξει και η ιστορία άλλωστε πολλές φορές, σίγουρα φέρνει αποτελέσματα. Αυτό συνέβη και σε αυτήν την περίπτωση καθώς η κυβέρνηση φαίνεται να επανεξέτασε τις αποφάσεις που είχε πάρει για την συγκεκριμένη κατηγορία επαγγελματιών. Όλοι μας σταθήκαμε και προσπαθήσαμε ο καθένας από τη μεριά του να βοηθήσει για την υλοποίηση και τη διάδοση αυτού του εγχειρήματος. Είναι πολύ ωραίο όταν οι άνθρωποι ενώνονται και προσπαθούν να παλέψουν έναντι σε κάτι άδικο.

Χρήστος: Ήδη έχουμε αποτελέσματα, ήδη μέσω του κινήματος αυτού, η κυβέρνηση θορυβήθηκε και βελτίωσε ορισμένα από τα μέτρα που είχε πάρει. Άρα αυτή η προσπάθεια μπορούμε να πούμε ότι επέδωσε καρπούς. Είναι σύνολο καλλιτεχνών, μουσικοί, ηθοποιοί και λοιποί κλάδοι. Επίσης στο να διαδοθεί γρήγορα βοήθησε και το διαδίκτυο. Ο πολιτισμός για ακόμη μια φορά αντιμετωπίστηκε σαν η τελευταία τρύπα της φλογέρας. Παρ'όλ'αυτά, μέσω του κινήματος θίχθηκαν και προβλήματα που ο κλάδος μας αντιμετώπιζε για πάρα πολλά χρόνια και δεν ήταν γνωστά και εθελοτυφλούσαμε όλον αυτόν τον καιρό. Έτσι λοιπόν γίνεται και ένα τρομερό ξεκαθάρισμα, πάντα όμως δυστυχώς με την αγωνία της επόμενης μέρας.

Η κυβέρνηση φαίνεται να αντιμετωπίζει επιφανειακά τον πολιτισμό. Ποια είναι η αποψή σας για αυτό;

Χρήστος: Είναι δύσκολο να απαντήσουμε τόσο απλά ότι τίποτα δεν γίνεται σωστά. Δεν θα ανακοινώσω την πολιτική μου θέση. Καταλαβαίνω ότι σε μία έκτακτη κατάσταση, όπως αυτή της πανδημίας, είναι λογικό να υπάρχουν πάρα πολλές τρύπες τις οποίες και οι ιθύνοντες θα προσπαθούν να κλείσουν. Το κύριο ζήτημα, στον τομέα του πολιτισμού, είναι η καθυστέρηση. Το μόνο που μπορώ να κρίνω είναι ότι έχουν δώσει έμφαση στο να ξαναζωντανέψουν τον πολιτισμό, με τους εποπτευόμενους φορείς του Δημοσίου, πχ. Εθνικό Θέατρο, Λυρική Σκηνή, Δημοτικά και Περιφερειακά θέατρα. Το πρόβλημα, λοιπόν, το έχει η ελεύθερη αγορά. Ανακοινώθηκε ότι αυτή θα αυτορυθμιστεί. Είναι πολύ δύσκολο να γίνει αυτό από τη στιγμή που και δεν υπάρχει επιπλέον επιδότηση και που παραμένει ακόμα κλειστή. Μέχρι και τον επόμενο χειμώνα δεν ξέρουμε τι θα γίνει. Επομένως, χρειάζεται μια στήριξη το ελεύθερο θέατρο γιατί ο πολιτισμός είναι όλοι οι φορείς και όχι μόνο αυτοί του δημοσίου. Το ιδιωτικό θέατρο είναι το πρώτο που θα σταθεί στο ερευνητικό θέατρο. Αλλιώς, θα έχουμε ένα τελείως κατευθυνόμενο θέατρο της εκάστοτε κυβέρνησης. Αυτό που εύχομαι είναι να βρεθεί σύντομα μια λύση, γιατί χωρίς τον πολιτισμό είμαστε ένα τίποτα. Ο πολιτισμός είναι η ψυχή μας.

Παύλος: Κατανοώ ότι ήταν μια πρωτόγνωρη κατάσταση για όλους και οι συνθήκες δεν επέτρεπαν πολλά πράγματα. Αυτό που με ενόχλησε στην αντιμετώπιση του προβλήματος από την κυβέρνηση είναι η καθυστέρηση στην λήψη όποιων μέτρων. Επίσης, με ενοχλεί η επιλεκτική προσπάθεια ανάκαμψης του πολιτισμού μέσα από τους δημόσιους φορείς. Το θέατρο δεν στηρίζεται μόνο στους δημόσιους φορείς του. Στηρίζεται και σε απλούς ανθρώπους που το αγαπούν και το βλέπουν σαν χόμπι. Σαν έναν τρόπο διαφυγής από τα προβλήματα της καθημερινότητας. Θα προτιμούσα, λοιπόν, να γίνει μια πιο ολοκληρωμένη προσπάθεια ανασυγκρότησης.

Ποιες είναι οι προκλήσεις για έναν καλλιτέχνη εν καιρώ πανδημίας και ποιοι οι μεγαλύτεροί σας φόβοι;

Σέβη: Οι καλλιτέχνες δεν είναι αποκομμένοι από τον "έξω" κόσμο. Είναι άνθρωποι, και είναι άμεσα συνδεδεμένοι με όλα όσα συμβαίνουν. Άλλωστε, μέσα από την τέχνη τους πάρα πολλές φορές προβάλλουν και σχολιάζουν την επικαιρότητα με έναν διαφορετικό τρόπο. Επομένως, οι φόβοι σε αυτήν την περίοδο είναι λίγο πολύ κοινοί για όλους μας. Αγωνιούμε κάθε μέρα και καλούμαστε να σκεφτούμε και να αποφασίσουμε για το μέλλον μας. Εύχομαι αυτό αργότερα να είναι μια μακρινή ανάμνηση και να μας εμπνεύσει να δημιουργήσουμε όμορφα πράγματα.

Παύλος: Για μένα οι προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει ένας καλλιτέχνης, εφόσον του επιτρέψουν οι συνθήκες, είναι το πως θα επιλέξει ο ίδιος να εκφραστεί μέσα από την τέχνη του αλλά και με ποιον τρόπο θα καταφέρει να προσλάβει την ανάγκη που έχει ο θεατής μετά από όλα αυτά που έχουν συμβεί. Σίγουρα, για τα μικρότερα θέατρα, τίθεται, καλώς ή κακώς, και ο παράγοντας του τι θα επιλέξω να δείξω μετά από όλο αυτό που συνέβη. Θα προβάλω κάτι ασφαλές ή κάτι άλλο που θα ταιριάζει στην ιδεολογία και την αισθητική μου;

Αν αποφασίζατε να ανεβάσετε ένα έργο που να περιγράφει μια παρόμοια κρίση ποιο θα ήταν αυτό;

Χρήστος: Αναμφισβήτητα το "Περιμένοντας τον Γκοντό" του Σάμιουελ Μπέκετ. Στο έργο αυτό, έχουμε δύο ήρωες τον Βλαδίμηρο και τον Εστραγκόν, οι οποίοι περιμένουν μπροστά σε ένα δέντρο κάθε μέρα τον Γκοντό, ο οποίος δεν μας προσδιορίζει τι είναι. Μας αντικατοπτρίζει, λοιπόν ακριβώς αυτό που συμβαίνει τώρα με την πανδημία. Αυτή η ματαιότητα που εμφανίζεται περιμένοντας την επόμενη μέρα και όλο αυτό το υπαρξιακό ζήτημα που εμφανίστηκε στους ανθρώπους.

Παύλος: Επίσης το εξαιρετικά προφητικό έργο του Ιονέσκο, "Το παιχνίδι της σφαγής". Το είχαμε ανεβάσει πριν ενάμιση χρόνο στο θέατρο μας και περιγράφει ακριβώς αυτό που συμβαίνει τους τελευταίους μήνες.




  • Facebook
  • Instagram
  • output-onlinepngtools

NEWSLETTER

Have you unplugged recently?

διαφημιστείτε

ταυτότητα

επικοινωνία

podcasts.png