• Ναυσικά Στεφανίδου

Η διαχρονική και αξεπέραστη Μελίνα Μερκούρη- 27 χρόνια από το θάνατό της





Στις 6 Μαρτίου του 1994 έφυγε η «τελευταία Ελληνίδα θεά» όπως την αποκαλούσαν, η Μελίνα Μερκούρη. Η ημερομηνία αυτή ίσως αποτελεί μια δικαιολογία για να αναφερθούμε άλλη μια φορά σε αυτή την εμβληματική προσωπικότητα. Το παρόν άρθρο δεν αναπαράγει το εκτενές βιογραφικό της, αλλά στόχος είναι να μας υπενθυμίσει τις αξίες που πρόβαλλε η Μερκούρη και το έργο της, υπηρετώντας κάθε πτυχή του πολιτισμού. Τέτοιοι άνθρωποι αποτελούν πηγή έμπνευσης και η ανάμνηση της ενέργειας και του έργου τους παραμένει ζωντανή.



Η Μελίνα Μερκούρη μοιράστηκε τη δική της λάμψη με το θέατρο και τον κινηματογράφο, γνωρίζοντας διακρίσεις σε Ελλάδα και εξωτερικό. Αποφοίτησε από τη Δραματική Σχολή του Εθνικού θεάτρου το 1944 και στη συνέχεια πέρασε μια περίοδο της ζωής της στο Παρίσι. Εκεί έκανε επανειλημμένες εμφανίσεις στη θεατρική σκηνή, γνωρίζοντας ανθρώπους του χώρου που τη βοήθησαν να αναδείξει το ταλέντο της. Με την επιστροφή της στην Ελλάδα, της γίνεται η πρώτη πρόταση να πρωταγωνιστήσει σε κινηματογραφική ταινία. Πρόκειται για την εμβληματική «Στέλλα» του Μιχάλη Κακογιάννη.



Η ταινία έφτασε με διθυραμβικά σχόλια στο Φεστιβάλ των Κανών το 1956 και παρότι δεν κέρδισε το βραβείο, η Μελίνα γνώρισε τον αμερικανό σκηνοθέτη Ζυλ Ντασσέν, ο οποίος έγινε συντροφός της και συνοδοιπόρος της στη ζωή. Στη συνέχεια, πρωταγωνίστησε σε πολλές ταινίες του: «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται», «Φαίδρα», «Ποτέ την Κυριακή» κ.α.

Για την τελευταία μάλιστα, η Μερκούρη έλαβε στις Κάνες το 1960 το βραβείο γυναικείας ερμηνείας. Καθώς η καριέρα της έχει κορυφωθεί, μέχρι το 1967 εμφανίζεται αδιάλειπτα στο σανίδι του θεάτρου.




Η δράση της δε σταματά εκεί, καθώς η προσφορά της στον αντιδικτατορικό αγώνα, στη Δημοκρατία και τον πολιτισμό ήταν αξιομνημόνευτη. Στο πλευρό της με τον Ζυλ Ντασσέν, τον Μίκη Θεοδωράκη και άλλους, η Μελίνα έγινε ο εφιάλτης της χούντας. Στις 12 Ιουλίου του 1967, της αφαιρείται η ελληνική ιθαγένεια. Δεν πτοείται, αντίθετα αντιμετωπίζει όλες τις κρίσιμες καταστάσεις με ατέρμονο θάρρος και λεβεντιά.








Το 1981 έγινε Υπουργός Πολιτισμού, τιμώντας αυτόν τον τίτλο και τη σημασία του όσο κανείς άλλος, με την έντονη δραστηριότητα της. Με μεθοδικότητα φρόντισε τη σταδιακή υλοποίηση των πολλών και μεγάλων οραμάτων της. Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που έθιξε ήταν η επιστροφή των μαρμάρων του Παρθενώνα από το Βρετανικό Μουσείο. Ασχολήθηκε με το ζήτημα καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας της με πάθος, επισημαίνοντας τη συμβολική σημασία της επιστροφής τους για τη χώρα ως αποσπασμένο μέρος ενός μοναδικού συνόλου. Είχε αναφέρει χαρακτηριστικά «Αν με ρωτήσετε εάν θα ζω όταν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα επιστρέψουν στην Ελλάδα, σας λέω πως ναι, θα ζω. Αλλά κι αν ακόμη δεν ζω πια, θα ξαναγεννηθώ».




Στο πλαίσιο της μέριμνας της για την ευρύτερη παιδεία του λαού καθιέρωσε δωρεάν είσοδο των Ελλήνων πολιτών στα μουσεία και τους αρχαιολογικούς χώρους. Παράλληλα έδωσε έμφαση στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς γιατί όπως είχε πει «Ο πολιτισμός είναι η βαριά βιομηχανία της Ελλάδας». Ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της οκταετούς θητείας της ήταν η δημιουργία του θεσμού των πολιτιστικών πρωτευουσών της Ευρώπης, με πρώτη πολιτιστική πρωτεύουσα την Αθήνα το 1985. Την τελευταία της πνοή άφησε στις 6 Μαρτίου του 1994 στη Νέα Υόρκη, μετά από χρόνια μάχη με τον καρκίνο του πνεύμονα.





Αξίζει να διαβαστούν κάποιες ακόμα λέξεις της: «Πως είναι δυνατόν μια κοινότητα που στερείται την πολιτιστική της διάσταση να μπορεί να αναπτυχθεί». Σημείωσε ακόμη πως «ο πολιτισμός είναι η ψυχή της κοινωνίας» και πως ο καθορισμός της ευρωπαϊκής ταυτότητας «βρίσκεται ακριβώς στο σεβασμό της ιδιαιτερότητας και στο να δημιουργήσουμε ένα παράδειγμα ζωντανό μέσα από ένα διάλογο των πολιτισμών της Ευρώπης. Η φωνή μας είναι καιρός να ακουστεί με την ίδια δύναμη όπως αυτή των τεχνοκρατών. Ο πολιτισμός, η τέχνη και η δημιουργία, δεν είναι λιγότερο σημαντικά από το εμπόριο, την οικονομία, την τεχνολογία».



Στον καιρό που διανύουμε, μια τέτοια παρατήρηση φαντάζει πιο επίκαιρη από ποτέ. Η κοινωνία έχει στερηθεί τη ψυχή της αρκετούς μήνες τώρα, όμως η φωνή της παραμένει υψωμένη και συνεχίζει να διεκδικεί το δικαίωμα στην ελευθερία, την παιδεία και τον πολιτισμό. Επίσης, οι αγώνες γι’ αυτόν το σεβασμό της ιδιαιτερότητας συνεχίζουν ακόμα πιο δυναμικά σήμερα για την αποδοχή, την αγάπη και την ελευθερία της επιλογής της ταυτότητας του κάθε ανθρώπου, αφήνοντας στην άκρη απαρχαιωμένες αντιλήψεις περί «φυσιολογικού». Και η φωνή μας, ακούγεται ακόμα πιο δυνατά από αυτή των τεχνοκρατών. Σε διάστημα λίγων εβδομάδων είδαμε να σπάει η σιωπή καλλιτεχνών και μη, και να εκτίθενται όσοι τόλμησαν να καταπατήσουν ελευθερίες και όνειρα. Ο πολιτισμός είμαστε εμείς και είναι χρέος μας να τον προστατέψουμε, όπως έκαναν επιτυχώς οι προηγούμενοι, μέσα σε αυτούς και η Μελίνα Μερκούρη.






Πηγές φωτογραφιών: https://melinamercourifoundation.com/

https://www.gettyimages.com/photos/melina-mercouri-photos?phrase=melina%20mercouri%20photos&sort=mostpopular


  • Facebook
  • Instagram
  • output-onlinepngtools

NEWSLETTER

Have you unplugged recently?

διαφημιστείτε

ταυτότητα

επικοινωνία

podcasts.png