• ΠάΝΚΣ

Φοιτητική Πολιτική


Αλήθεια, ποια ήταν η πρώτη κουβέντα που άκουσες σχετικά με την πολιτική στο Πανεπιστήμιο; Αν ήταν να μαντέψω θα έλεγα «μακριά από τα κόμματα και τις παρατάξεις». Ας το παραδεχτούμε: Η φοιτητική πολιτική στην Ελλάδα είναι χώρος κυρίως για μικροκομματικά παιχνίδια. Την στιγμή που υπάρχει πληθώρα προβλημάτων στα ΑΕΙ της χώρας, όπως προβλήματα με την ποιότητα της στέγασης και σίτισης των φοιτητών, ζητήματα ασφάλειας, αναποτελεσματικότητας κονδυλίων και πελατειακών σχέσεων εις βάρος του δημοσίου και των φοιτητών, οι παραδοσιακές παρατάξεις σφυρίζουν αδιάφορα. Επιλέγουν να ασκούν κριτική σε κομματικούς τους αντιπάλους, χωρίς όμως να προτείνουν κάποια λύση ή ακόμα χειρότερα, αφήνουν τα κόμματα να αποφασίζουν για την γραμμή τους σε αυτά τα θέματα, σύμφωνα πάντα με την ατζέντα τους.


Είναι όμως αυτό το σύστημα πολιτικής μονόδρομος; Θα τολμήσω να πω πως όχι, δεν είναι. Και θα το αποδείξω με case studies των πολιτικών συστημάτων Πανεπιστημίων της Ουαλίας και της Ολλανδίας. Στόχος αυτού του άρθρου είναι να αναδιαμορφώσει την εικόνα που έχουμε σαν Έλληνες φοιτητές σχετικά με την πολιτική στο πανεπιστήμιο. Να λειτουργήσει σαν έκκληση για μια πιο ουσιαστική ενασχόληση και ζύμωση για τα ζητήματα τα οποία απασχολούν τα πανεπιστήμια μας.


Ας μελετήσουμε τη πρώτη περίπτωση, το πανεπιστήμιο του Κάρντιφ στην Ουαλία. Όπως και τα περισσότερα Πανεπιστήμια του ΗΒ, για την φοίτηση απαιτούνται δίδακτρα. Τα δίδακτρα προέρχονται από ιδιωτικά κεφάλαια, το κράτος δίνει ελάχιστα επιδόματα ή βοηθήματα φοίτησης, ενώ ταυτόχρονα χρηματοδοτεί κάποιες ερευνητικές προσπάθειες του ιδρύματος. Το ίδρυμα αυτό είναι ανεξάρτητο από το κράτος οικονομικά και λειτουργικά. Στο Κάρντιφ, αν θες να ασχοληθείς με την πολιτική μπορείς να εγγραφείς σε μία από τις πολιτικές κοινότητες που υπάρχουν. Οι κοινότητες είναι ουσιαστικά λέσχες. Υπάρχει μια γκάμα επιλογών πολιτικών κοινοτήτων, από τους μαρξιστές, στους φιλελεύθερους, μέχρι τους συντηρητικούς, ακόμα και επιλογές με βάση την θρησκευτική ταυτότητα όπως ισλαμική λέσχη, χριστιανική, κτλ.


Ποια είναι η διαφορά με το ελληνικό σύστημα? Αυτές οι λέσχες δεν διαμορφώνουν τη πολιτική στο πανεπιστήμιο. Είναι λέσχες όπου οι συμμετέχοντες δημιουργούν εκδηλώσεις με πολιτικούς καλεσμένους, διοργανώνουν debates μεταξύ τους, και συζητούν για την κοινή τους ιδεολογία. Τελικά όμως ψηφίζουν οι φοιτητές; Η απάντηση είναι ναι ψηφίζουν, αλλά όχι υποψηφίους για άσκηση πολιτικής στο πανεπιστήμιο, αλλά υποψηφίους για την διοίκηση κάποιων θεματολογιών όπως υπεύθυνος αθλητισμού, εθελοντισμού κτλ. Και πώς λύνουν τα προβλήματα του πανεπιστημίου? Αυτό έγκειται στην μέριμνα του πανεπιστημίου και όχι των φοιτητών, οι φοιτητές δεν έχουν πολιτική αρμοδιότητα.


Από αυτό το παράδειγμα λοιπόν ας κρατήσουμε 2 στοιχεία. Πρώτον το πανεπιστήμιο είναι ανεξάρτητος φορέας και δεύτερον η πολιτική ζύμωση των φοιτητών έρχεται ανεξάρτητα με την άσκηση πολιτικής μέσα στο πανεπιστήμιο, δηλαδή οι φοιτητές πολιτεύονται στην πολιτική σκηνή της χώρας, και ίσως επιδιώκουν καριέρα μέσα από αυτό. “Λαμπρό” παράδειγμα αποτελεί ο νυν πρωθυπουργός του ΗΒ Boris Johnson ο οποίος στα φοιτητικά του χρόνια προέδρευε την ένωση φοιτητών στην Οξφόρδη πού σπούδασε.


Η δεύτερη περίπτωση που θα μελετήσουμε δεν είναι τόσο κάποιο συγκεκριμένο Πανεπιστήμιο, όσο η φοιτητική πολιτική κουλτούρα μιας ολόκληρης χώρας: της Ολλανδίας. Τα περισσότερα Ολλανδικά πανεπιστήμια λειτουργούν με ιδιωτικά κεφάλαια, αλλά και με δημόσια κονδύλια. Τα δίδακτρα που επιβαρύνουν τους φοιτητές ανέρχονται περίπου στα 2000 το χρόνο, με την επιλογή μηνιαίων δόσεων. Διοικητικά, είναι ανεξάρτητα από την πολιτεία. Μέσα λοιπόν σε ένα τέτοιο περιβάλλον έχει δημιουργηθεί ένα αποτελεσματικά έξυπνο θα έλεγε κανείς σύστημα πολιτικής, το οποίο αποτελείται από ανεξάρτητες φοιτητικές παρατάξεις, οι οποίες ασχολούνται αποκλειστικά με θέματα του πανεπιστημίου. Οι εκπρόσωποι τους εκλέγονται από τους φοιτητές. Αυτές οι εκλογές αναδεικνύουν εκπροσώπους ανά τμήμα, αλλά και εκπροσώπους του πανεπιστημίου συνολικά. Σκοπός τους είναι να μεταφέρουν την φοιτητική βούληση στα συμβούλια λήψεων αποφάσεων έτσι ώστε να ξεκινήσει μια διαδικασία συζητήσεων, για την βελτίωση των συνθηκών φοίτησης. Αυτή η διαδικασία μέχρι στιγμής μας είναι γνώριμη καθώς και στα Ελληνικά ΑΕΙ έτσι δομείται το εκλογικό σύστημα.


Ποια είναι η διαφορά μας; Οι Ολλανδικές παρατάξεις είναι αυστηρά ανεξάρτητες, στελεχώνονται από φοιτητές που προέρχονται από διάφορους χώρους του πολιτικού φάσματος. Ασχολούνται πιστά με πανεπιστημιακά θέματα και επιπλέον οι εκπρόσωποι λαμβάνουν μια πληρωμή από το πανεπιστήμιο, ως ένα κίνητρο να είναι σωστοί στις υποχρεώσεις τους και στον ρόλο που έχουν αναλάβει. Υπάρχουν βέβαια, και είναι αξιοσημείωτο, δυο πανελλαδικές φοιτητικές παρατάξεις που ειδικεύονται η καθεμία σε συγκεκριμένα θέματα που αφορούν καθολικά τους φοιτητές. To LSVb ειδικεύεται στην οικονομική στέγαση και το ISO στην ποιότητα εκπαίδευσης. Δεν είναι αντίπαλες, αλλά δημιουργούν συνεργασίες, έναν χώρο συζήτησης με τους φοιτητές, σε όλη την Ολλανδική επικράτεια. Εντοπίζουν τα προβλήματα και οργανώνουν workshops για την εκπαίδευση των επιμέρους φοιτητικών παρατάξεων των πανεπιστημίων. Εν τέλη δύναται να αναφέρουν τις ιδέες και τις προτάσεις τους σε βουλευτές του Ολλανδικού κοινοβουλίου, έτσι ώστε ώστε να λαμβάνονται οι βέλτιστες αποφάσεις.


Με λίγα λόγια η διαφορά μας έγκειται στο γεγονός ότι οι φοιτητές που ασχολούνται με την φοιτητική πολιτική στην Ολλανδία, με αυτό το σύστημα, αναγνωρίζουν την σοβαρότητα του εγχειρήματος τους και διακατέχονται από μία κουλτούρα συνεργατικότητας και ευθύνης. Θεωρούν ότι η ενασχόληση ΜΟΝΟ με πανεπιστημιακά θέματα είναι καθήκον τους, και στο τέλος της ημέρας, η πολιτεία τους στηρίζει και τους δίνει κίνητρο να συνεχίσουν το έργο τους.


Άρα εν τέλη ποια στοιχεία καθορίζουν το σύστημα της φοιτητικής πολιτικής κάθε χώρας; Τα στοιχεία αυτά είναι ποικίλα και συνδυαστικά, αλλά έχουν να κάνουν κυρίως με την οικονομική και διοικητική ανεξαρτησία κάθε πανεπιστημίου από την πολιτεία καθώς και την πολιτική κουλτούρα κάθε χώρας, δηλαδή αν υπάρχουν οι συνθήκες έτσι ώστε μέσα από την ενασχόληση με την πολιτική στο πανεπιστήμιο, να χτίσει κάποιος πολιτική καριέρα. Κάπως έτσι καταλήγουμε ότι πανεπιστήμια όπως αυτά στην Αγγλία, τα οποία είναι τελείως ανεξάρτητα από την πολιτεία, λειτουργούν σαν αυθεντίες. Ουσιαστική πανεπιστημιακή πολιτική δεν υπάρχει, και έτσι δημιουργούνται λέσχες, οι οποίες καταλήγουν να λειτουργούν σαν fun club κομμάτων της εγχώριας πολιτικής σκηνής. Ζύμωση, συζητήσεις, debates δημιουργούνται αλλά δεν καταλήγουν στην από κοινού χάραξη πολιτικής, και έτσι δεν καλλιεργείται και η αντίστοιχη κουλτούρα. Συνήθως σε αυτές τις χώρες η τάση για δημιουργία πολιτικής καριέρας μέσω αυτού είναι μεγάλη.


Αντίθετα υπάρχουν και τα πανεπιστημιακά ιδρύματα τα οποία δεν είναι πλήρως αυτόνομα από πολιτικές παρεμβάσεις. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, και αφού δίνεται πολιτική ελευθερία στους φοιτητές διεισδύουν κομματικοί φορείς, και διαμορφώνεται μια πολιτική κουλτούρα στην οποία οι φοιτητές για να «σχεδιάσουν» πολιτική, παρακινούνται να κομματικοποιούνται από μικρή ηλικία, και φυσικά αποκτούν την προοπτική καριέρας στο χώρο της ευρύτερης πολιτικής σκηνής.


Φυσικά, υπάρχουν οι περιπτώσεις στις οποίες οι όποιες κομματικές επιρροές είναι ανύπαρκτες, και οι φοιτητές δρουν σε ένα περιβάλλον το οποίο τους δίνει την πολιτική ελευθερία της συναπόφασης για πανεπιστημιακά θέματα, της πολιτικοποίησης και εμπειρίας στην συνδιαμόρφωση πολιτικής. Δεν ξέρω για σας, αλλά προσωπικά νομίζω ότι θα ήθελα να ζω με αυτό το σύστημα, γιατί όχι μόνο είναι επωφελές στα πανεπιστημιακά χρόνια, αλλά σχηματίζει την κουλτούρα μιας ολόκληρης κοινωνίας.



Έχει έρθει η ώρα του προβληματισμού και της αλλαγής. Η αλλαγή θα έρθει μέσω του γόνιμου διαλόγου. Σαν φοιτητής, είσαι εσύ στο επίκεντρο της συζήτησης. Αυτό σημαίνει, ότι εσύ γνωρίζεις καλύτερα τι επηρεάζει την καθημερινότητα σου, εσύ μπορείς να το επικοινωνήσεις αυτό. Μέσω της συζήτησης, οι φοιτητές, οι καθηγητές, οι πρυτάνεις, οι ερευνητές και γενικά όλα τα μέλη της πανεπιστημιακής κοινότητας μπορούν να δημιουργήσουν τις συνθήκες έτσι ώστε να βελτιωθεί το επίπεδο σπουδών αλλά και η ποιότητα της πανεπιστημιακής ζωής. Η συναπόφαση και η σύμπραξη πρέπει να γίνει κομμάτι της πολιτικής μας καθημερινότητας.


Αλεξάνδρα Μουτσάτσου, φοιτήτρια στο τμήμα Διεθνών Ευρωπαϊκών Οικονομικών Σπουδών στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και μέλος της Πανελλήνιας Ανεξάρτητης Κίνησης Σπουδαστών - ΠάΝΚΣ.

  • Facebook
  • Instagram
  • output-onlinepngtools