• Ανδριανή Νικολάου

Έμφυλη βία και πανεπιστήμιο

Θυμάσαι εκείνη την φορά που περπατούσες στον δρόμο και άκουσες εκείνη την κόρνα, εκείνο το σφύριγμα, το σχόλιο, τον χλευασμό; Μήπως εκείνην την φορά που ένιωθες ότι κάποιος σε παρακολουθούσε; Ή καλύτερα να πω εκείνες τις φορές; Θυμάσαι τότε που άκουσες για εκείνην την κοπέλα που την εκβίασαν, την χλεύασαν, την χτύπησαν, την βίασαν; Ίσως και να ήσουν εσύ αυτή η κοπέλα. Ίσως και να ήμουν εγώ. Η έμφυλη βία υπάρχει ανάμεσά μας και εξ αιτίας της αναρίθμητες γυναίκες και κορίτσια υποφέρουν και μαθαίνουν να ζουν μέσα στην ανασφάλεια και τον φόβο. Περιστατικά έμφυλης βίας συμβαίνουν καθημερινά ακόμα και σε χώρους οι οποίοι οφείλουν να πλαισιώνονται με τον χαρακτηρισμό «ασφαλείς», όπως είναι οι χώροι εκπαίδευσης και συγκεκριμένα το πανεπιστήμιο.

Ναι το πανεπιστήμιο. Αυτό που για πολλούς θα ήταν ίσως αυτονόητο, ότι δηλαδή φοιτητές και φοιτήτριες θα έπρεπε στους πανεπιστημιακούς χώρους να μπορούν απρόσκοπτα να παρακολουθούν τα μαθήματά τους, να εκφράζονται ελεύθερα, να συνδιαλέγονται πολιτισμένα και να κοινωνικοποιούνται, δυστυχώς, απέχει κατά πολύ από την πραγματικότητα. Οι νεαρές κοπέλες οι οποίες φοιτούν στο πανεπιστήμιο έχουν υψηλά ποσοστά κινδύνου να προσβληθούν βίαια σωματικά και ειδικότερα σεξουαλικά. Συγκεκριμένα, στην Αμερική η πιθανότητα σεξουαλικής επίθεσης ανάμεσα στις φοιτήτριες εκτιμάται ότι κυμαίνεται μεταξύ 20% και 25% εντός της τετραετούς περιόδου φοίτησης, με αυξημένη επικινδυνότητα κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων χρόνων (πηγές 1,2). Παράλληλα, σύμφωνα με στοιχεία του National Union of Students (2010), στην Αγγλία μία στις επτά φοιτήτριες γίνονται θύματα σεξουαλικής ή σωματικής βίας.

Στατιστικά για την Ελλάδα, όπως και για πολλές άλλες χώρες, ωστόσο δεν υπάρχουν. Δεν υπάρχουν όχι γιατί τα περιστατικά δεν υφίστανται αλλά γιατί από όσο φαίνεται το θέμα κατατάσσεται στα ταμπού και τόσο το κράτος όσο και μεγάλη μερίδα πολιτών έως τώρα δεν τολμούσε να το αγγίξει ουσιαστικά. Ακόμα όμως και αν τα αριθμητικά στοιχεία λείπουν, υπάρχουν οι μάρτυρες, υπάρχουν οι θύτες, υπάρχουν τα θύματα, υπάρχουμε εμείς. Έτσι λοιπόν αφήνουμε τα γεγονότα να μιλήσουν και να δώσουν μια μόνο ιδέα σχετικά με την ελληνική πραγματικότητα.


Η Στέλλα είναι φοιτήτρια στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και μόλις το περασμένο εξάμηνο ήταν όταν ένα απόγευμα στον δρόμο της για την βιβλιοθήκη από το κτήριο της φιλοσοφικής βρέθηκε να απειλείται από δύο άνδρες, ηλικίας άνω των τριάντα και κατ’ επέκταση το πιθανότερο μη σχετιζόμενους με το πανεπιστήμιο. Καθώς, λοιπόν, εκείνη διέσχιζε την μικρή αυτή απόσταση οι δύο άνδρες άρχισαν να την φωνάζουν και με το που εκείνη κοντοστάθηκε συνέχισαν πλησιάζοντάς την να της απευθύνουν χυδαίες εκφράσεις και προσβλητικούς χαρακτηρισμούς φανερά σεξιστικού περιεχομένου. Η Στέλλα άρχισε να τρέχει, μπήκε γρήγορα, ευτυχώς, στο κτήριο της βιβλιοθήκης και γλύτωσε. Πώς όμως η Στέλλα και η κάθε Στέλλα θα νιώθει πλέον ασφαλής να κυκλοφορεί μόνη της μέσα στην πανεπιστημιούπολη; Πόσες φορές θα χρειαστεί να τρέξει ή να προσποιηθεί ότι μιλάει στο τηλέφωνο; Και το πιο σημαντικό, πόσες φορές θα φανεί τόσο τυχερή;


Η Μυρσίνη φοιτά στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και πέρυσι ασκώντας το αναφαίρετο δικαίωμα της παρρησίας στο πλαίσιο μιας φοιτητικής συνέλευσης- η οποία φυσιολογικά οφείλει να ακολουθεί δημοκρατικές αρχές- βρέθηκε να γίνει στόχαστρο και θύμα συστηματικής βίας. Στην συνέλευση αντί για αντεπιχειρήματα και προτάσεις ήρθε αντιμέτωπη με χλευασμούς, σχόλια, ιπτάμενα τρόφιμα και καφέδες, ακολουθούμενα φυσικά από μια πολύ δημοκρατική λήξη της συνέλευσης. Τα περιστατικά βίας κατά της Μυρσίνης εκ τότε, ωστόσο, συνεχίστηκαν, με χαρακτηρισμούς και απειλές να συνοδεύουν πλέον σε καθημερινή βάση την είσοδό της στους πανεπιστημιακούς χώρους. Πώς η Μυρσίνη και οι υπόλοιποι φοιτητές να βρουν το θάρρος να μιλήσουν στην επόμενη συνέλευση όταν ξέρουν πως η αναμενόμενη αντιμετώπιση των γνωστών αγνώστων θα είναι τέτοια; Γιατί να δεχόμαστε την αποτελμάτωση των πανεπιστημιακών λειτουργιών και τον τραμπουκισμό οποιασδήποτε φοιτήτριας ή φοιτητή;


Η Στέλλα και η Μυρσίνη είναι μόλις δύο από τα πολλά περιστατικά που λαμβάνουν χώρα εντός και εκτός των πανεπιστημιακών αιθουσών. Το στοίχημα, όμως, είναι, αυτού του είδους περιστατικά βίας- και κάθε είδους βίας- να εξαλειφθούν επιτέλους από το ελληνικό πανεπιστήμιο. Μπορεί αυτό να γίνει εν μια νυκτί; Ίσως όχι. Μπορεί όμως σίγουρα να διασφαλιστεί άμεσα ο περιορισμός τους πρωτίστως με την συνολική κατάκριση του σεξισμού και της βίας από την κοινωνία των πολιτών και δεύτερον με την εφαρμογή ορισμένων βασικών μέτρων. Συγκεκριμένα, προτείνουμε πρώτα την δημιουργία μιας διαδικτυακής πλατφόρμας, η οποία θα προσφέρεται για την καταγγελία των περιστατικών βίας που συμβαίνουν στους πανεπιστημιακούς χώρους. Έτσι, μέσω της πλατφόρμας, αφενός θα εκτίθενται οι δράστες και θα ακούγονται οι φωνές των θυμάτων και αφετέρου θα μπορέσει να σκιαγραφηθεί καλύτερα η πραγματικότητα σχετικά με το μέγεθος του προβλήματος. Δεύτερον, υποστηρίζουμε την εφαρμογή της πανεπιστημιακής φύλαξης από φορείς οι οποίοι θα ανήκουν επιχειρησιακά στην αστυνομία και θα εποπτεύονται από την εκάστοτε πρυτανεία κάθε πανεπιστημίου. Κατ’ αυτόν τον τρόπο στοχεύουμε στην αποκατάσταση της ασφάλειας και της τάξης εντός των χωρών εκπαίδευσης, διασφαλίζοντας πως εντός του πανεπιστημίου δεν θα εισέρχονται άτομα μη σχετιζόμενα με την εκπαιδευτική διαδικασία και πως σε περίπτωση εκδήλωσης κάποιου περιστατικού θα υπάρχει η δυνατότητα άμεσης καταστολής και προστασίας.


Το ελληνικό πανεπιστήμιο αναμφίβολα απέχει πολύ από αυτό που θα θέλαμε ναι είναι· ωστόσο, πρωταρχικό βήμα για την βελτίωσή του αποτελεί η διασφάλιση της σωματικής και ψυχικής ακεραιότητας των φοιτητών. Μπορεί το παρόν άρθρο να εστιάζεται στην βία κατά των γυναικών, αλλά τα προτεινόμενα μέτρα καλύπτουν πολύ περισσότερες εκφάνσεις της πανεπιστημιακής βίας. Κανένας φοιτητής στο πλαίσιο του πανεπιστημίου δεν πρέπει να αισθάνεται απειλούμενος, ανελεύθερος να εκφέρει άποψη, εκτεθειμένος ή ανασφαλής. Η βία σταματάει εδώ. Αρκετά είδαμε και αρκετά βιώσαμε. Αρκετά.

Εάν θέλετε να μάθετε περισσότερα για το θέμα και τα μέτρα τα οποία προτείνουμε μπορείτε να παρακολουθήσετε την συζήτηση που θα κάνουμε ανοιχτά την Παρασκευή 11/12/2020 μέσω Zoom στην σελίδα των ΠΑΝΚΣ στο Facebook.

Ανδριανή Νικολάου, φοιτήτρια του τμήματος Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, μέλος της Πανελλήνιας Ανεξάρτητης Κίνησης Σπουδαστών (ΠάΝΚΣ).


Πηγές

1. Kimble M, Neacsiu AD, Flack WFJ Jr, Horner J. Risk of unwanted sex for college women: evidence for a red zone. J Am Coll Health 2008; 57: 331-8.

2. Senn CY, Eliasziw M, Barata PC, et al.Sexual violence in the lives of first-yearuniversity women in Canada: no improvementsinthe 21st century. BMC WomensHealth 2014; 14: 135.

  • Facebook
  • Instagram
  • output-onlinepngtools

NEWSLETTER

Have you unplugged recently?

διαφημιστείτε

ταυτότητα

επικοινωνία

podcasts.png