• Μυρτώ Μαρκοπούλου

Άγχος: πότε είναι φυσιολογικό και πότε αποτελεί ψυχοπαθολογικό φαινόμενο.




«Τι είναι άγχος;» «Ποιες είναι οι αγχώδεις διαταραχές;» «Μήπως είμαι τρελός;»


Ξεφεύγοντας από τα σχετικά πιο "shallow" νερά, όπως τραγούδησε και η Lady Gaga, της αυτοπεποίθησης θα τολμήσω να περάσω σε κάτι πολύ βαθύτερο, σε κάτι που απασχολεί αν όχι όλους σίγουρα τους περισσότερους ανθρώπους: ΤΟ ΑΓΧΟΣ.


Οι σύγχρονοι ρυθμοί ζωής και οι απαιτήσεις τις καθημερινότητας μας δημιουργούν μία εσωτερική πίεση, ένα συναίσθημα ότι δεν θα τα καταφέρουμε. Για κάποιους η πίεση αυτή είναι μικρή, ενώ για κάποιους άλλους είναι μεγαλύτερη. Κάποιοι μπορούν να την διαχειριστούν ενώ κάποιοι άλλοι όχι. Το άγχος, λοιπόν, στο σημείο που μας παρακινεί να δράσουμε και είναι υπό έλεγχο, γνωστό ως "εποικοδομητικό άγχος", αποτελεί μία φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού. Όταν , όμως, το άγχος βιώνεται ως μία υποκειμενική οδύνη που περιορίζει τη λειτουργικότητά μας και μας κάνει να παρερμηνεύουμε τα ερεθίσματα αντιδρώντας μη φυσιολογικά σε αυτά, τότε πιθανότατα μιλάμε για μία αγχώδη διαταραχή.


Επομένως, για να μην μπερδευόμαστε το άγχος νοείται ως φαινόμενο ψυχοπαθολογίας μόνο στην περίπτωση που συνιστά αγχώδη διαταραχή! Επειδή μιλάω πολύ,όμως, θα περάσω ευθύς αμέσως στην περιγραφή 5 αρκετά γνωστών διαταραχών άγχους:


1. Διαταραχή πανικού: Βιώνουμε επαναλαμβανόμενες κρίσεις με έντονο άγχος, οι οποίες έρχονται από το πουθενά: "ΟΥΡΑΝΟΚΑΤΕΒΑΤΕΣ" και οι οποίες κορυφώνονται μέσα σε 10 λεπτά δημιουργώντας μας την αίσθηση ότι τρελαινόμαστε ή ακόμη χειρότερα ότι πεθαίνουμε.

ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ: εφίδρωση, επιτάχυνση καρδιακού ρυθμού, τρέμουλο, αίσθημα πνιγμού -ασφυξίας, πόνος-δυσφορία στο θώρακα, ναυτία -πόνος στην κοιλιά, ζάλη, αίσθημα λιποθυμίας.


2. Αγοραφοβία: Έντονο άγχος όταν βρισκόμαστε κάπου και αισθανόμαστε ότι δεν θα μπορούμε να διαφύγουμε από εκεί ή ότι δε θα έχουμε διαθέσιμη βοήθεια σε περίπτωση που νιώσουμε πανικό. Το άγχος-φοβία αφορά τις ακόλουθες καταστάσεις:


α) Είμαι μόνος εκτός σπιτιού

β)Είμαι μόνος ανάμεσα σε πλήθος

γ)Είμαι μόνος σε μία ουρά

4)Είμαι μόνος πάνω σε μία γέφυρα

5) Ταξιδεύω μόνος με λεωφορείο, αυτοκίνητο, τρένο κλπ.

Η αντίδραση του αγοραφοβικού στις παραπάνω καταστάσεις είναι να τις αποφεύγει ή να απαιτεί την παρουσία κάποιου άλλου ατόμου δίπλα του.


Υ.Γ : Ενδέχεται να υπάρχουν κάποια στρεσογόνα γεγονότα, π.χ διαζύγιο γονέων ή συγκρούσεις με τους γονείς, που προηγούνται των εκδηλώσεων της διαταραχής, αλλά εμείς δεν τα συνδέουμε με τα συμπτώματα της αγοραφοβίας. Συνεπώς, η παρέμβαση είναι κρίσιμη, καθώς ο αγοραφοβικός δυσκολεύεται να ζητήσει βοήθεια από κάποιον ειδικό.


3.Κοινωνική φοβία: Έντονος φόβος όταν βρισκόμαστε σε κοινωνικές περιστάσεις όπου υπάρχει πιθανότητα:

α) Να μας παρατηρήσουν άλλα άτομα

β) Να μας κρίνουν αρνητικά τα άλλα άτομα

Φοβόμαστε ότι οι άλλοι γύρω μας θα μας κρίνουν ως ανεπαρκείς, αδύναμους, χαζούς ή ακόμη και τρελούς. Πιστεύουμε ότι θα απορριφθούμε και θα ταπεινωθούμε. ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΑΝ γνωρίζουμε ότι οι φόβοι μας είναι υπερβολικοί, εξακολουθούμε να αποφεύγουμε τις κοινωνικές επαφές με άλλους.


Το κοινωνικό άγχος μπορεί να είναι γενικευμένο, δηλαδή να αφορά στις περισσότερες κοινωνικές περιστάσεις ή μη γενικευμένο, δηλαδή να εκδηλώνεται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.


Υ.Γ: Πιθανός παράγοντας προδιάθεσης: γονείς προστατευτικοί, αλλά όχι συναισθηματικά υποστηρικτικοί. Δίνουν μεγάλη έμφαση στην εξωτερική εμφάνιση και τους καλούς τρόπους, όμως, αποθαρρύνουν το παιδί από το να έχει κοινωνική ζωή!


4. Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή: Σύνθετη λέξη: ιδεοληψίες +ψυχαναγκασμοί.

Με πολύ απλά λόγια το πρώτο συνθετικό ( ιδεοληψίες) αναφέρεται σε επίμονες ιδέες- σκέψεις που μας ωθούν να κάνουμε κάτι και έχουν τη μορφή του" ΠΡΕΠΕΙ". Είναι σαν να ακούμε μία εσωτερική φωνή που δεν μας αφήνει να ησυχάσουμε αν δεν κάνουμε αυτό που μας λέει. Έτσι, προβαίνουμε σε ψυχαναγκασμούς (δεύτερο συνθετικό), δηλαδή σε πράξεις που μας υπαγορεύει αυτή η φωνή, προκειμένου να εξουδετερώσουμε ή να μειώσουμε το άγχος που μας διακατέχει εκείνη τη στιγμή. Διαφορετικά, φοβόμαστε ότι κάτι πολύ κακό θα μας συμβεί!


Παράδειγμα: Ιδεοληψία: Δεν πρέπει να έχω σεξουαλικές φαντασιώσεις ούτε να αυνανίζομαι. Είναι αμαρτία! Θα καώ στην κόλαση! Ψυχαναγκασμός: Υπερβολικά συχνό πλύσιμο του σώματος μέσα στη μέρα! ΣΚΟΠΟΣ: Να το καθαρίσουμε από τις "βρώμικες" σκέψεις μας.


5. Διαταραχή μετατραυματικού στρες: Είτε βιώνω ως θύμα ή ως μάρτυρας είτε πληροφορούμαι για :

  • πραγματικό, βίαιο, απρόσμενο θάνατο

  • σοβαρό τραυματισμό

  • επαπειλούμενο θάνατο

  • απειλή τραυματισμού

Εμπλεκόμενα πρόσωπα μπορεί να είναι άτομα της οικογένειάς μου, κάποιου κοντινού μου προσώπου ή εγώ ο ίδιος. Το πιο σύνηθες γεγονός που προηγείται της εμφάνισης της διαταραχής είναι ο ξαφνικός θάνατος ενός πολύ αγαπημένου προσώπου!


Η άμεση αντίδραση στο μετατραυματικό στρες είναι ο φόβος και το αίσθημα αβοηθησίας, ενώ αργότερα παρατηρείται επίμονη αναβίωση του γεγονότος, επίμονη αποφυγή ερεθισμάτων που μας θυμίζουν το συμβάν, καθώς και συμπτώματα αυξημένης εγρήγορσης.


Η αναβίωση μπορεί να πραγματοποιηθεί με:

α) αναμνήσεις-εικόνες

β) όνειρα (εφιάλτες)

γ) αποσυνδετικά επεισόδια (flashback) ή παραισθήσεις


Υ.Γ: Το μετατραυματικό στρες ενδέχεται να συνυπάρχει με συμπτώματα κατάθλιψης, κατάχρηση ουσιών ή άλλες αγχώδεις διαταραχές.


Από ότι καταλαβαίνετε το κεφάλαιο Άγχος και Αγχώδεις Διαταραχές είναι πολύ μεγάλο και έχει "πολύ ζουμί". Προσπάθησα, όμως, να καλύψω ένα μικρό κομμάτι αυτού του παζλ μέσα από την δική μου μικρή εμπειρία. Δεν θα ήθελα να υπάρξει κάποια προσωπική ταύτιση με όσα αναφέρονται πιο πάνω, καθώς το ζήτημα είναι λεπτό και εδώ δεν κάνουμε καμία διάγνωση. Ας αντιμετωπίσουμε το άρθρο αυτό σαν food for thought, όπως λέμε σε άπταιστα ελληνικά.


Τα λέμε σε ένα επόμενο "Ψυχολόγια" θέμα. Μέχρι τότε να περνάτε τέλεια!

NEWSLETTER

Have you unplugged recently?

  • Facebook
  • Instagram
  • output-onlinepngtools
podcasts.png