• Αλεξάνδρα Ευαγγελοπούλου

10/10: Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας

Η συζήτηση γύρω από τα θέματα ψυχικής υγείας ξεκίνησε δειλά πριν από σχεδόν 30 χρόνια, η ανάγκη όμως για να τα αντιμετωπίσουμε σήμερα με ειλικρίνεια είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Έπειτα από 3 δεκαετίες, η ψυχική υγεία απασχολεί πλέον οργανισμούς και κυβερνήσεις σε παγκόσμια κλίμακα, εξακολουθώντας παρόλα’ αυτά να αποτελεί δυστυχώς θύμα υποχρηματοδότησης των συστημάτων υγείας ανά τον κόσμο, αλλά και θέμα ταμπού στο κοινωνικό σύνολο. Κατά μέσο όρο, οι χώρες επενδύουν ποσοστό μικρότερο του 2% του προϋπολογισμού τους για την υγεία, στα θέματα ψυχικής υγείας.


Με τον όρο “ψυχική υγεία” αναφερόμαστε στη συναισθηματική, κοινωνική και νοητική ευημερία του ατόμου. Έτσι, αυτό που αρχικά πρέπει να συνειδητοποιήσουμε είναι το ότι μας αφορά όλους: όλοι βιώνουμε συναισθήματα, όλοι είμαστε εκ φύσεως σκεπτόμενα όντα και όλοι αλληλεπιδρούμε με το κοινωνικό μας σύνολο. Εξ ορισμού λοιπόν της ανθρώπινης φύσης και του τρόπου με τον οποίο το είδος μας ζει από την εμφάνισή του, η ψυχική υγεία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ευημερίας του ατόμου, ανεξάρτητα από την ηλικία ή το φύλο του. Είναι πλέον γνωστό, πως το άτομο ξεκινάει να αναπτύσσει τον ψυχικό και το συναισθηματικό του κόσμο ήδη από τη βρεφική ηλικία, η διαμόρφωση του οποίου δε σταματά μέχρι και τα βαθιά γεράματα.


Εάν δεν πείστηκες πως η ψυχική υγεία σε αφορά, άκου αυτό: αυτή τη στιγμή στον κόσμο, σχεδόν 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι ζουν με κάποια ψυχική διαταραχή. Στα σχεδόν 8 δισεκατομμύρια κατοίκων του πλανήτη, αυτό μεταφράζεται σε ποσοστό περίπου ίσο με το 12.5% του παγκόσμιου πληθυσμού. Σχεδόν 3 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο λόγω χρήσης ναρκωτικών ή αλκοόλ, ως συνέπεια της ψυχικής τους ασθένειας, ενώ κάθε 40” ένας άνθρωπος αυτοκτονεί. Και ενώ αυτά τα νούμερα, δυστυχώς, εδώ και χρόνια ακολουθούν ανοδική πορεία, παραδόξως και σε αντίθεση με το οποιοδήποτε άλλο καλπάζον ζήτημα υγείας που έχουν να αντιμετωπίσουν τα συστήματα υγείας ανά τον κόσμο, η ψυχική υγεία παραμένει σε παγκόσμια κλίμακα ο πιο υποχρηματοδοτούμενος τομέας της δημόσιας υγείας. Ως συνέπεια, ελάχιστοι συγκριτικά άνθρωποι στον κόσμο δέχονται ουσιαστική υποστήριξη και θεραπεία για το πρόβλημά τους, έχοντας πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες ψυχικής περίθαλψης, ενώ οι ασθενείς των φτωχότερων χωρών είναι για ακόμη μία φορά, και σε αυτή την περίπτωση, τα μεγαλύτερα θύματα, με ελάχιστη έως μηδενική πολλές φορές υποστήριξη.


Στη δεδομένη χρονική συγκυρία, με την πανδημία του COVID-19 να βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, το σύνολο των χρηματικών πόρων που αναλογούσαν στην υγεία πρόκειται να διοχετευτεί στη μάχη για την αντιμετώπιση του ιού, όπως ακριβώς και πρέπει. Αυτό σημαίνει ταυτόχρονα πως θέματα τα οποία ούτως ή άλλως δεν ήταν υψηλά στην ατζέντα χρηματοδότησης, όπως η ψυχική υγεία, δεν προβλέπεται να αναρριχηθούν σε αυτή και, να γίνουν ξαφνικά προτεραιότητες. Παράλληλα, όλο και περισσότεροι άνθρωποι εν καιρώ πανδημίας νιώθουν την ψυχική τους υγεία να κλονίζεται, ερχόμενοι αντιμέτωποι με πρωτόγνωρο άγχος ή επαναλαμβανόμενα επίμονα αρνητικά συναισθήματα. Ταυτόχρονα, οι άνθρωποι που ζουν με κάποια διαγνωσμένη ψυχική ασθένεια, επιβαρύνονται περεταίρω. Και όλα αυτά, ενώ τα περισσότερα θέματα που αφορούν την ψυχική υγεία, παραμένουν κλειδωμένα στο συρτάρι.


Έτσι, για τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας , σε συνεργασία με τους οργανισμούς United for Global Mental Health και World Federation for Mental Health , εκκινεί μία προσπάθεια χρηματοδότησης προγραμμάτων που αφορούν την ψυχική υγεία και ανοίγει τη συζήτηση με στόχο τη συμμετοχή όλων: από το ευρύ κοινό με σκοπό την εξάλειψη του στίγματος και των διακρίσεων εις βάρος των ανθρώπων που ζουν με ψυχική διαταραχή, έως και τους μεγάλους επενδυτές που με χορηγίες θα συμβάλλουν και πρακτικά στην υποστήριξη των ανθρώπων αυτών. Σύμμαχοι σε αυτή την προσπάθεια οφείλουν να σταθούν οι κυβερνήσεις παγκοσμίως, που μέσω της χάραξης και της υιοθέτησης πολιτικών που υποστηρίζουν ουσιαστικά τα θέματα ψυχικής υγείας, μπορούν να δημιουργήσουν και κοινοβουλευτικά ένα πλαίσιο πιο δημοκρατικό, ίσων ευκαιριών για όλους. Διότι το στίγμα και η περιθωριοποίηση των ανθρώπων με ψυχικές διαταραχές μπορεί να μην ξεκινάει, όμως σίγουρα υποθάλπτεται από τις πολιτικές κοινωνικού αποκλεισμού, που αγνωόντας το οποιοδήποτε πρόβλημα, το αφήνουν άλυτο, να διαιωνίζεται.



Πέρα από τη φετινή ιδιαίτερη Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, η ψυχική υγεία αποτελεί στόχο και στο πλαίσιο των Sustainable Development Goals (SDGs) που έχει θέσει ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών για το έτος 2030. Συγκεκριμένα, ο τρίτος στόχος έχει διατυπωθεί ως: “Να διασφαλιστεί η υγεία και να προωθηθεί η ευημερία για όλους, σε όλες τις ηλικίες”. Η επίτευξη του στόχου θα κριθεί μεταξύ άλλων από την παρατήρηση του δείκτη αυτοκτονιών, για τον οποίον ο ΟΗΕ στοχεύει να μειωθεί, μέσω της προώθησης της ψυχικής υγείας και της ευημερίας (στόχος 3.4). Η φετινή προσπάθεια μπορεί να θέσει τα θεμέλια για την μετατροπή αυτών των στόχων σε πραγματικότητα, εφόσον η απαραίτητη χρηματοδότηση έρθει να υποστηρίξει τη σωστή κατεύθυνση.


Ποιες είναι οι πιο συχνές ψυχικές διαταραχές;


Σε αντίθεση με το αρνητικό αίσθημα που τα τελευταία χρόνια έχει αναδειχθεί σε μόδα με τον όρο “κατάθλιψη”, η κλινικά διαγνωσμένη κατάθλιψη είναι ίσως η πιο κοινή ψυχική διαταραχή. Περισσότερα από 264 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως υποφέρουν από αυτή.


Η άνοια αποτελεί το σύνδρομο κατά το οποίο αλλοιώνεται η μνήμη, διαταράσσεται η σκέψη, η συμπεριφορά και η ικανότητα του ατόμου να πραγματοποιεί απλές καθημερινές κινήσεις. Εμφανίζεται κυρίως σε ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, δεν είναι όμως κάτι το φυσικό. Σχεδόν 50 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως πάσχουν από άνοια, ενώ η νόσος Alzheimer είναι η πιο κοινή έκφανση της (60-70% των περιπτώσεων).


Η επιληψία είναι μία κοινή, χρόνια, μη μεταδοτική, νευρολογική ασθένεια που εμφανίζεται σε ανθρώπους κάθε ηλικίας. Σχεδόν 50 εκατομμύρια άνθρωποι πάσχουν από αυτήν παγκοσμίως. Το αποκαρδιωτικό σε σχέση με την τρέχουσα χρηματοδότηση των δομών και των προγραμμάτων που αφορούν την ψυχική υγεία, το οποίο όμως ταυτόχρονα πρέπει να θέσει το ζήτημα στη σωστή τροχιά, είναι το γεγονός πως το 70% των ασθενών με επιληψία, θα μπορούσαν να ζουν χωρίς κρίσεις, εάν είχαν διαγνωστεί και δεχθεί κατάλληλη θεραπεία εγκαίρως.


People’s Princess


Αν και έχουν περάσει 23 χρόνια από το θάνατό της, η πριγκίπισσα Diana εξακολουθεί να αποτελεί ένα παγκόσμιο είδωλο, που με μοναδικό τρόπο άλλαξε την αντίληψη του κόσμου για πολλά θέματα, μεταξύ των οποίων και η ψυχική υγεία. Ως μέλος της βρετανικής βασιλικής οικογένειας και ταυτόχρονα ως μία προσωπικότητα παγκόσμιου βεληνεκούς, η πριγκίπισσα του λαού κέρδισε αυτόν τον τίτλο ακριβώς επειδή στη συνείδηση του κόσμου ταυτιζόταν μαζί του: απευθυνόταν στον κόσμο, επικοινωνούσε αληθινά και πολύ διαφορετικά από το οτιδήποτε θα περίμενε κάποιος από μια γυναίκα σαν και αυτήν. Όταν η Lady Di μίλησε για την επιλόχεια κατάθλιψη την οποία βίωσε μετά τη γέννηση του πρώτου της γιου, έθιξε ένα ζήτημα το οποίο απασχολεί σήμερα το 10% των εγκύων και το 13-20% των γυναικών που μόλις γέννησαν: μία μορφή κατάθλιψης κατά τη διάρκεια μιας πολύ ιδιαίτερης περιόδου στη ζωή μιας γυναίκας. Αναφερόμενη σε αυτή της την εμπειρία, αποκάλυψε τον “ελέφαντα στο δωμάτιο” - ένα πρόβλημα “κοινό μυστικό” το οποίο βίωναν πολλές γυναίκες και δε μοιραζόταν καμία.


Μετά από την πριγκίπισσα Diana, ακόμη και σήμερα όπου η συζήτηση θεωρητικά έχει πάει ένα βήμα παρακάτω, η δημόσια παραδοχή από κάποιο γνωστό πρόσωπο το ότι πάσχει από ψυχική διαταραχή, εξακολουθεί να αποτελεί είδηση. Όμως η συζήτηση έχει ανοίξει, έχει προχωρήσει και η προσπάθεια για μία “κανονικοποίηση” των προβλημάτων υγείας δε θα σταματήσει.


Οφείλουμε να είμαστε ανοιχτοί στη συζήτηση γύρω από την ψυχική υγεία και τις ιατρικώς αναγνωρισμένες ψυχικές ασθένειες, όπως είμαστε και με οποιοδήποτε άλλο πρόβλημα υγείας. Απέναντι στο σύγχρονο τρόπο ζωής, το να έρθει ο οποιοσδήποτε αντιμέτωπος με άγχος ή πίεση είναι το πλέον σύνηθες - γεγονός που μακροχρόνια μπορεί να οδηγήσει σε συγκεκριμένα ψυχικά νοσήματα, όπως η κατάθλιψη, οι κρίσεις πανικού ή το χρόνιο άγχος.


  • Facebook
  • Instagram
  • output-onlinepngtools

NEWSLETTER

Have you unplugged recently?

διαφημιστείτε

ταυτότητα

επικοινωνία

podcasts.png