• Ντόρα Χριστοδούλου

Ολλανδικές Εκλογές, ‘Big Tech’ και Social Media


Με αφορμή τις εκλογές στην Ολλανδία που ολοκληρώθηκαν την περασμένη εβδομάδα, το έργο του Silicon Valley φαίνεται λιγότερο πρακτικό απ’ ότι αποδέχθηκε στις Αμερικανικές εκλογές. Πιο συγκεκριμένα, καθώς οι Ολλανδοί ψηφοφόροι πηγαίνουν στις κάλπες, τα όρια που τέθηκαν στα social media σε σχέση με πολιτικές διαφημίσεις κατά τη διάρκεια των εκλογών στις Η.Π.Α είναι μάλλον ανύπαρκτα στην περίπτωση της Ολλανδίας. Κάθε άλλο μάλιστα, η τεχνολογία τους χρησιμοποιήθηκε εκτενώς τις περασμένες εβδομάδες για την παράνομη παρακολούθηση επισκεπτών σε ιστότοπους ολλανδικών πολιτικών κομμάτων.

Παράλληλα, μεγάλες εταιρείες μέσων κοινωνικής δικτύωσης υποστηρίζουν πως οι ενέργειές τους "βασίζονται σε τοπική κατάσταση" και ενώ έχουν κάνει σχετική πρόοδο για να αντιμετωπίσουν τις ανησυχίες σχετικά με την ικανότητά τους να ανταποκριθούν σωστά στις τοπικές ανάγκες –αναθεωρώντας το περιεχόμενο της ολλανδικής γλώσσας για παράδειγμα. Παρόλα αυτά οι δεσμεύσεις των εταιρειών παραμένουν ασαφής, όπως και οι ενέργειες τους.

Ως εκ τούτου, ερωτήματα σχετικά με τον ρόλο των Big Tech πλατφορμών σε δημοκρατικές ενέργειες παραμένουν, ενώ η ικανότητα των social media να ασκούν άμεση ή έμμεση επιρροή στα εκλογικά αποτελέσματα είναι ένα ζήτημα που δεν έχει αντιμετωπιστεί επαρκώς.

Στις Η.Π.Α. για παράδειγμα, στα τέλη του 2019 το Twitter ήταν η πρώτη πλατφόρμα που απαγόρευσε όλες τις πολιτικές διαφημίσεις. Η Google και το Facebook ακολούθησαν, εισάγοντας προσωρινές απαγορεύσεις ή όρια στην πολιτική διαφήμιση μέχρι την αναμέτρηση του Νοεμβρίου τον περασμένο χρόνο.

Και η ερώτηση εδώ είναι, γιατί η Ολλανδία δεν έκανε το ίδιο;

Η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτικών μηνυμάτων στη χώρα προέρχεται είτε από αναρτήσεις στο Facebook ή μέσω βίντεο στο YouTube που δεν προωθούνται μέσω διαδικτυακών διαφημίσεων. Ωστόσο, οι κομματικές ομάδες έχουν χρησιμοποιήσει μηνύματα επί πληρωμή για να στοχεύσουν πιθανούς ψηφοφόρους, συχνά ‘πιέζοντάς’ τους με συγκεκριμένες διαφημίσεις με στόχο να τους πείσουν να ψηφίσουν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.

Αντίστοιχα, η Google δεν απαγόρευσε τις πολιτικές διαφημίσεις, μα ανακοίνωσε πως αξιολογεί συνεχώς το τοπικό πλαίσιο για οποιαδήποτε αλλαγή, ενώ συνεργάζεται με τοπικούς ερευνητές και πολιτικά κόμματα για την παρακολούθηση πιθανής παραπληροφόρησης. Παράλληλα, ένας εκπρόσωπος δήλωσε πως «κάθε εκλογή πραγματοποιείται σε διαφορετικό πλαίσιο με διαφορετικούς τοπικούς νόμους και οδηγίες. Εξετάζουμε τι είναι σχετικό σε αυτό το τοπικό πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένων των εκλογών που διεξάγονται αυτήν την εβδομάδα».

Το Facebook διατήρησε επίσης τις πολιτικές διαφημίσεις. Ένας εκπρόσωπος είπε: «Οι εκλογές στην Ολλανδία διαφέρουν από τις εκλογές στην Αμερική. Τα μέτρα που έχουμε λάβει για να βοηθήσουμε στην προστασία και τη διατήρηση της ακεραιότητας της δημοκρατικής διαδικασίας βασίζονται στην τοπική κατάσταση και στα διδάγματα που έχουμε μάθει να δουλεύουμε πάνω από 200 εκλογές σε όλο τον κόσμο τα τελευταία χρόνια».

Παρόλα αυτά, είναι σημαντικό να λάβουμε υπόψιν πως δεν είναι μόνο οι διαφημίσεις στα social media που μπορούν να επηρεάσουν πολιτικά αποτελέσματα, μα και τα δεδομένα που ενδέχεται να εξυπηρετούν. Η Google και το Facebook κυριαρχούν στην τεχνολογία που χρησιμοποιείται από πολλά πολιτικά κόμματα για την επικοινωνία των μηνυμάτων τους.

Εν τω μεταξύ, σύμφωνα με απόρρητη έρευνα, η Google και το Facebook παρακολούθησαν τους επισκέπτες σε περισσότερες από 13 ιστοσελίδες πολιτικών κομμάτων χωρίς τη συγκατάθεσή τους χρησιμοποιώντας τη γνωστή σε όλους τεχνολογία παρακολούθησης cookie, παραβιάζοντας τα πρότυπα απορρήτου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν χρησιμοποιώντας αυτήν την τεχνολογία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη στόχευση διαφημίσεων.

Παράλληλα, η Google δήλωσε πως απαιτεί από τους εκδότες ιστότοπων που χρησιμοποιούν τα προϊόντα διαφήμισης να λάβουν τη συγκατάθεσή τους για χρήση cookie για χρήστες της ΕΕ και να αναλάβει δράση εναντίον εκείνων που δεν συμμορφώνονται. Επίσης, δεν δημιουργεί διαφημιστικά προφίλ από ευαίσθητες κατηγορίες ενδιαφερόντων, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής σχέσης, και έχει αυστηρές πολιτικές που εμποδίζουν τους διαφημιζόμενους να χρησιμοποιούν τέτοια δεδομένα για τη στόχευση διαφημίσεων.

Το Facebook δήλωσε ότι απαιτεί από τους οργανισμούς να λάβουν όλη την απαραίτητη συγκατάθεση από τους χρήστες και να έχουν όλα τα απαραίτητα δικαιώματα και άδειες για τη χρήση των εργαλείων του.

Ωστόσο, οι προσπάθειές τους να περιορίσουν ή πόσο μάλλον να αστυνομεύσουν τη διαφήμιση απέτυχαν να πείσουν –σε μεγάλο βαθμό επειδή δεν ήταν σαφές ποιος ήταν υπεύθυνος γι αυτή την αστυνόμευση.

Είναι επίσης σημαντικό να σημειωθεί ως ενώ οι τεχνολογικές πλατφόρμες και τα περισσότερα πολιτικά κόμματα υπέγραψαν έναν κώδικα συμπεριφοράς σχετικά με τις διαδικτυακές διαφημίσεις από την αρχή της εκστρατείας, το έγγραφο δεν ήταν δεσμευτικό και άφησε σημαντικό περιθώριο ερμηνείας.

Παράλληλα, αυτός ο κώδικας δεσμεύτηκε να αποφύγει τους πιο αμφιλεγόμενους τύπους προφίλ. Παρόλα αυτά το ακροδεξιό κόμμα FvD –Forum voor Democratie (Φόρουμ για τη Δημοκρατία), και το PVV – Partij voor de Vrijheid (Κόμμα για την Ελευθερία) δεν υπέγραψαν το Σύμφωνο, ενώ το FvD κυριάρχησε σε πολιτικές διαφημίσεις στο Facebook μεταξύ όλων των ολλανδικών κομμάτων.

Η προτίμηση του FvD για το Facebook για τις διαφημίσεις του, αντί για το Google, μάλλον δεν είναι τυχαία. Ενώ η Google επιτρέπει τη στόχευση μόνο βάσει φύλου, τοποθεσίας και ηλικίας, η τεχνολογία του Facebook επιτρέπει πολύ πιο στοχευμένες διαφημίσεις, όπως σε γονείς μικρών παιδιών και διαζευγμένους, μεταξύ πολλών άλλων κατηγοριών, στην πραγματικότητα βοηθώντας ένα κόμμα να βρει ένα έτοιμο και φιλόξενο κοινό για το μήνυμά του.

Το Facebook είπε ότι η πιο λεπτομερής στόχευση βοηθά τους υποψηφίους για πρώτη φορά και τους μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς να διαδραματίσουν μεγαλύτερο ρόλο στην πολιτική συζήτηση, επιτρέποντάς τους να προσεγγίσουν τους προοριζόμενους ανθρώπους με λιγότερα χρήματα.

Σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστούν οι καταγγελίες ότι η επαφή με τις πλατφόρμες γύρω από πολιτικές διαφημίσεις μπορεί να είναι δύσκολη σε μικρότερες χώρες, η Google και το Facebook δεσμεύτηκαν να εισάγουν έναν «φιλικό προς τον χρήστη μηχανισμό απόκρισης» για να απαντήσουν σε ερωτήσεις ή να επιλύσουν προβλήματα που σχετίζονται με τις εκλογές. Μα ακόμη κι αυτό ήταν κάπως δύσκολο.

Η Google δεν αποκάλυψε τους ακριβείς αριθμούς σχετικά με το μέγεθος της ομάδας που είναι αφιερωμένη στα ολλανδικά αιτήματα, αλλά είπε ότι έχει μια ομάδα που ελέγχει το περιεχόμενο όλο το εικοσιτετράωρο στο YouTube.

Παράλληλα, εκπρόσωπος του Facebook δήλωσε: "Η αφοσιωμένη ολλανδική εκλογική ομάδα μας εργάζεται όλο το εικοσιτετράωρο για να αποτρέψει την κατάχρηση των υπηρεσιών μας".

Και ενώ αυτές οι πλατφόρμες προσπαθούν να περιορίσουν την ‘κατάχρηση των υπηρεσιών τους’, είναι σημαντικό να κρατήσουμε πως ο ρόλος των social media παραμένει αρκετά κρίσιμος σε εκλογικά αποτελέσματα, ενώ όλο και μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού βασίζεται σε αυτά για άμεση και εύκολη ενημέρωση. Και σαφώς αυτού του τύπου η ενημέρωση είναι η πιο εύκολη και προσιτή σε όλους, μα το κλειδί για τη χρήση των social media είναι η κριτική σκέψη.


Κλείνοντας, τα social media είχαν κυρίαρχο ρόλο στις Ολλανδικές εκλογές. Το κόμμα PVV, ένα εθνικιστικό, δεξιό λαϊκιστικό πολιτικό κόμμα παραμένει το τρίτο ισχυρότερο στο Κοινοβούλιο. Παράλληλα, το FvD και το JA21 δύο δεξιά, εθνικιστικά, Ευρωσκεπτικά, αντιμεταναστευτικά κόμματα, αρνητές της κλιματικής αλλαγής ενώ συγκέντρωσαν περίπου το 20% των ψήφων, κατέκτησαν 29 έδρες στο κοινοβούλιο.


Είναι λοιπόν ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε πώς ο λαϊκισμός διαρθρώνεται απέναντι στο κράτος και τις ελίτ κατά βάση στηριζόμενος στα social media. Πως οι ηγέτες αυτών των κομμάτων καταφέρνουν συνδέονται απευθείας με τους υποστηρικτές τους για να διασφαλίσουν ψήφους.


Παρόλα αυτά, οι επιπτώσεις της αύξησης του λαϊκισμού μέσω των κοινωνικών μέσων μαζικής ενημέρωσης στη δημοκρατία είναι ένα μάλλον περίπλοκο θέμα που πρέπει να διερευνηθεί περαιτέρω.




  • Facebook
  • Instagram
  • output-onlinepngtools